Regionale samenwerking alvleesklierkanker: ‘Weer een stap vooruit’

14 mei 2021

Door de invoering van regionale ziekenhuisnetwerken is de kans op een potentieel genezende operatie voor elke patiënt die de diagnose alvleesklierkanker krijgt, even groot geworden. Oncologisch chirurg prof. dr. Ignace de Hingh van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven, deed hier samen met collega’s uit het Amsterdam UMC en het Integraal Kankercentrum Nederland onderzoek naar.

Precies in het jaar dat Ignace aan de slag ging binnen de alvleesklierchirurgie (2006) werd in een artikel gepubliceerd dat de resultaten van de operatie voor alvleesklierkankerpatiënten slecht waren. De conclusie: teveel ziekenhuizen opereerden te weinig patiënten. Hierdoor ontstonden veel complicaties na de operatie, waardoor te veel mensen alsnog overleden. Dit greep Ignace aan: “Het heeft alles met kennis en ervaring te maken. Als je zo’n complexe operatie twee keer per jaar doet, gaat het gewoon minder goed. Dat is niet gek.”

Centralisatie zorgt voor betere kwaliteit

De sleutel voor verbetering lag volgens Ignace in een betere samenwerking, te beginnen in ‘zijn’ regio Brabant. “We voerden een centralisatie door en gingen in plaats van in tien ziekenhuizen, de operaties slechts in drie ziekenhuizen aanbieden. Het resultaat: er werden meer operaties uitgevoerd, die minder complicaties lieten zien en een betere overleving.” Een succes, dus. Vanaf 2013 verplichtte de Inspectie Gezondheidszorg zelfs dat patiënten met alvleesklierkanker alleen nog maar mochten worden geopereerd in ziekenhuizen die minimaal twintig van deze operaties per jaar uitvoerden. “Dat heeft echt iets positiefs op gang gebracht. Van 34 ziekenhuizen in 2008 in heel Nederland, gingen we naar achttien expertisecentra.” De kans om te overlijden aan de operatie daalde. “Er zijn extreme gevallen bekend waarin de overlijdenskans ging van 20% naar 2,5%.”

Kans op operatie mislopen

Helaas kleefde er een ongewenst neveneffect aan de centralisatie. Doordat de operaties in veel ziekenhuizen niet meer werden uitgevoerd, verdween ook de kennis ervan. En daarmee werd de kans dat een patiënt die in zo’n ziekenhuis gediagnosticeerd was met alvleesklierkanker, kleiner dat hij of zij ook doorverwezen werd voor operatie. “Zo leken dus sommige patiënten de kans op een mogelijk genezende operatie mis te lopen. Dat was natuurlijk nooit de bedoeling geweest.”

Centralisatie én regionale samenwerking

De oplossing hiervoor: intensieve regionale samenwerking. “Zo bespreken we in onze regio op donderdagmorgen elke patiënt met alvleesklierkanker met alle ziekenhuizen uit de omgeving. Dan wordt een besluit genomen over een operatie.” Zo wordt iedere patiënt met alvleesklierkanker beoordeeld door experts op dit gebied. En dat heeft effect gehad; de kans op een operatie is in elk ziekenhuis even groot geworden. Inmiddels wordt in vrijwel heel Nederland op deze manier gewerkt, met dank aan onder andere het Deltaplan Alvleesklierkanker. “En zijn alle patiënten verzekerd van de beste behandeling. Echt een uitkomst waar wij in Nederland ongelooflijk trots op mogen zijn.”

Minder druk op de patiënt

Wat is er nou voor de patiënt veranderd tussen 2006 en nu? “Wat je vooral ziet, is dat vijftien jaar geleden patiënten echt van hot naar her werden gestuurd, onderzoeken moesten vaak opnieuw, en op verschillende plekken. Het duurde te lang voor we wisten wat er aan de hand was en wat we er aan konden doen. Nu gaat het echt razendsnel. Als iemand op woensdag op een polibezoek komt, kunnen we die vaak al de maandag erop opereren.” Patiënten hoeven dus nu minder lang te wachten, en worden minder belast, door een betere samenwerking die is ontstaan door onder andere het Deltaplan Alvleesklierkanker. “Het blijft een vreselijke ziekte en daarom is het aan ons als artsen om niet nog meer druk op de patiënt te leggen. Dat doen we door onder andere het proces zo goed en efficiënt mogelijk in te richten.”

lees meer over het Deltaplan Alvleesklierkanker

En nu verder

Het succes is voor Ignace voldoende om de combinatie van centralisering en regionale samenwerking verder door te voeren. “We willen bijvoorbeeld hetzelfde onderzoek doen voor chemotherapie: hoe komt het dat de ene patiënt dat wel in de behandeling meeneemt, en de andere niet? Ligt dat bij de patiënt, de arts, de regionale afspraken? We zoeken de aanpak met het beste resultaat en willen die uitrollen over heel Nederland. We moeten het van hele kleine stapjes vooruit hebben. En deze regionale effecten is écht zo’n stap.” Het Deltaplan Alvleesklierkanker helpt mee met de snellere centralisering en landelijke samenwerking.

Nederland gidsland

Vanuit het buitenland wordt vaak met jaloezie naar ons kikkerlandje gekeken. “Vooral in de samenwerkingen tussen ziekenhuizen zijn wij echt een gidsland. Zo kan je er nu als patiënt dus op rekenen dat je goed wordt doorgestuurd als dat nodig is.” Het Deltaplan Alvleesklierkanker doet er alles aan om verdere samenwerking op alle vlakken van de behandeling van alvleesklierkanker te verbeteren. Help je mee?

Steun het Deltaplan Alvleesklierkanker

Meer nieuws van artsen/onderzoekers

Hoopvolle toekomst voor precisiebestraling

Radiotherapie is niet een standaard onderdeel van de behandeling van lokaal gevorderd alvleesklierkanker. Nog niet, volgens dr. Anna Bruynzeel, radiotherapeut-oncoloog en arts-onderzoeker drs. Deesje Doppenberg, beiden werkzaam in het Amsterdam UMC, locatie VUmc. Zij zijn overtuigd door de vele mogelijkheden van met name precisiebestraling. En ze zien daardoor een toekomst waarin radiotherapie veel kan bijdragen aan de bestrijding van alvleesklierkanker.

25 augustus 2021

Van onderzoek naar implementatie en impact

Wetenschappelijk onderzoek wordt nog wel eens als ‘saai’ en ‘ver weg’ gezien. Wat heeft de patiënt daar nou echt aan? “Heel veel”, volgens Dr. Martijn Stommel, gastro-intestinaal en oncologisch chirurg bij het Radboudumc.

5 augustus 2021

Donatie Stichting Piet Poortman fonds geeft Deltaplan Alvleesklierkanker boost in strijd tegen een van de meest dodelijke vormen van kanker

Afgelopen weekend stond dit artikel in Het Financieele Dagblad over de Piet Poortman Stichting. Het bijzondere verhaal van de Friese ondernemer Piet Poortman, die 12 miljoen verdiende met het vervoer van patiënten en besloot dat, na zijn overlijden, zijn gehele vermogen “teruggegeven” moest worden naar de mensen aan wie het bedrag verdiend was. Een bijzondere opdracht voor het bestuur van het fonds om met deze strikte voorwaarde de juiste projecten te vinden.

8 juni 2021

Doneer