Als er een vermoeden is van alvleesklierkanker, begint beeldvormend onderzoek meestal met een echografie. Met een echografie worden de alvleesklier en galwegen in beeld gebracht en kan de arts een eventuele tumor vaststellen. Bij een echografie wordt gebruik gemaakt van geluidsgolven. Een echografie is een eenvoudig en pijnloos onderzoek.

Bij een klassieke Whipple-operatie verwijdert de chirurg:

• het deel van de alvleesklier waarin de tumor zit
• de kop
• de lymfeklieren rondom de alvleesklier (lymfeklierdissectie)
• het laatste deel van de maag
• de twaalfvingerige darm
• de galblaas
• een groot deel van de grote galbuis

Je kunt hieronder de video-uitleg over de Whipple-operatie bekijken:

Tegenwoordig kan de maag bij een Whipple-operatie meestal worden gespaard. De maagsluitspier wordt dan rechtstreeks op de dunne darm aangesloten. Het voordeel is dat de voedselvertering na de operatie beter is en mensen minder last hebben van diarree.

Tijdens de operatie

Behalve de tumor wordt ook gezond weefsel daaromheen weggenomen. Dit gebeurt omdat tijdens de operatie niet te zien is of het weefstel net buiten het tumorgebied vrij is van kankercellen. De chirurg laat in de buikholte één of meer slangetjes (drains) achter. Deze drains voeren overtollig vocht af dat door de operatie tijdelijk ontstaat. Hoelang de drains nodig zijn, verschilt van persoon tot persoon. Na de operatie krijg je mogelijk tijdelijk sondevoeding.

Na de operatie

Na de operatie kan opnamen op de Intensive Care nodig zijn. Zodra je conditie stabiel is, ga je naar een gewone verpleegafdeling. Omdat het een grote operatie is, kunnen er complicaties optreden. Je arts zal dit vóór de operatie uitgebreid met je bespreken. Na de operatie kan het zijn dat de vertering van voedsel minder goed gaat, doordat de enzymen die de alvleesklier maakt niet meer voldoende worden aangemaakt. Dit kan na (tijdelijk) klachten geven als een opgeblazen gevoel en misselijkheid. Je arts zal dan deze enzymen in de vorm van medicijnen voorschrijven.

Bijwerkingen

De Whipple-operatie is een operatie met veel bijwerkingen. Er is een risico van infectie, bloeden en lekkage van een van de nieuwe aansluitingen. Na de operatie krijgen sommige mensen last van misselijkheid en braken doordat de maag minder goed leegt (vertraagde maagontlediging). Er kunnen veranderingen in de voedselvertering ontstaan door een tekort aan alvleesklierenzymen. Ook kan suikerziekte (diabetes mellitus) ontstaan.

Je kunt hieronder de video-uitleg over het gebruik van alvleesklierenzymen bekijken:

Als de tumor in het uiteinde (de staart) van de alvleesklier zit, zal je arts een alvleesklierstaartresectie uitvoeren. De staart van de alvleesklier wordt dan verwijderd. Dit kan soms via een kijkoperatie gebeuren (laparoscopisch). Vaak moet ook de milt verwijderd worden. Als de milt wordt verwijderd krijg je een aantal extra vaccinaties en krijg je langere tijd antibiotica om infecties te voorkomen.

Bijwerkingen

Een alvleesklierstaart resectie is een operatie met bijwerkingen. Er is een risico op bloeding, infectie en lekkage van de alvleesklierafvoerbuis. Er kunnen veranderingen in de voedselvertering ontstaan door een tekort aan alvleesklierenzymen. Ook kan suikerziekte (diabetes mellitus) ontstaan. Je arts kan je hierover meer vertellen.

Soms kan het nodig zijn de hele alvleesklier te verwijderen. Bij een totale alvleesklierresectie verwijdert de chirurg:

• de gehele alvleesklier
• het laatste deel van de maag
• de twaalfvingerige darm
• de galblaas
• een groot deel van de grote galbuis

Tegenwoordig kan de maag bij een totale alvleesklier resectie meestal worden gespaard. De maagsluitspier wordt dan rechtstreeks op de dunne darm aangesloten. Het voordeel is dat de voedselvertering na de operatie beter is en mensen minder last hebben van diarree.

Soms moet ook de milt worden verwijderd. Als de milt wordt verwijderd krijg je een aantal extra vaccinaties en krijg je langere tijd antibiotica om infecties te voorkomen.

Na de operatie

Na de operatie kan opname op de Intensive Care nodig zijn. Zodra je conditie stabiel is, ga je naar een gewone verpleegafdeling. Omdat het een grote operatie is, kunnen er complicaties optreden. Je arts zal dit vóór de operatie uitgebreid met je bespreken. Na de operatie kan het zijn dat de vertering van voedsel minder goed verloopt, doordat de enzymen die de alvleesklier maakt niet meer voldoende worden aangemaakt. Dit kan na de operatie (tijdelijk) klachten geven als een opgeblazen gevoel en misselijkheid. Je arts zal dan deze enzymen in de vorm van medicijnen voorschrijven. Ook leegt de maag soms minder goed (vertraagde maaglediging), waardoor het eten moeilijk gaat en je misselijk kunt zijn.

Bijwerkingen

Het is een operatie met bijwerkingen. Er is een risico op bloeding, infectie en lekkage van de alvleesklierafvoerbuis. Er kunnen veranderingen in de voedselvertering ontstaan door een tekort aan alvleesklierenzymen. Ook kan suikerziekte (diabetes mellitus) ontstaan. Je arts kan je hierover meer vertellen.

Bij een standaard “dissectie” worden de lymfeklieren rondom de betrokken organen zoals alvleesklier, galwegen en twaalfvingerige darm verwijderd. Na de ingreep kan de patholoog de verwijderde lymfeklieren controleren op de aanwezigheid van kankercellen en zo de ernst van de alvleesklierkanker bepalen.

Lees meer over chemotherapie.

Na een operatie kun je aanvullend (adjuvant) chemotherapie krijgen. Het doel van deze chemotherapie is om kankercellen te doden die niet te zien waren tijdens de operatie en daardoor wellicht zijn achtergebleven. Zo wordt je overlevingskans vergroot.

Chemotherapie is een behandeling met kankerremmende medicijnen. Deze medicijnen worden ook wel cytostatica genoemd. Chemotherapie remt de celdeling. Kankercellen zijn gevoelig voor deze medicijnen, omdat kankercellen sneller delen dan gezonde cellen. De medicijnen krijg je via een infuus, als tablet of per injectie toegediend.

Bekijk hieronder de video-uitleg over chemotherapie voor en na een operatie aan alvleesklierkanker:

Chemotherapie maakt kankercellen kapot en zorgt ervoor dat ze minder snel groeien. Maar ook gezonde cellen in je lichaam kunnen erdoor beschadigen. Hierdoor kun je bijwerkingen krijgen.

Bekijk hier de video-uitleg over chemotherapie bij uitgezaaide alvleesklierkanker:

Er zijn verschillende soorten chemotherapie. Je krijgt chemotherapie via een infuus. Via het bloed verspreidt het medicijn zich door het hele lichaam. Zo komt het terecht bij de tumor en bij uitzaaiingen. Chemotherapie is een van de belangrijkste anti-kanker behandelingen bij uitgezaaide alvleesklierkanker. Je kunt behandeld worden met FOLFIRINOX of nab-paclitaxel met gemcitabine (nab-gem). Elke optie heeft bijwerkingen en voor- en nadelen. Voor iedereen wegen de voor- en nadelen op een andere manier mee in de keuze. Bespreek deze met je arts.

Op dit moment wordt in een aantal DPCG-centra gewerkt met een Keuzehulp. In het kader van wetenschappelijk onderzoek, zijn er 10 centra die hieraan deelnemen. De Keuzehulp biedt een overzicht van alle behandelmogelijkheden, wat deze kunnen opleveren, maar ook welke impact ze kunnen hebben op het dagelijks leven. Zo kun je je als patiënt beter voorbereiden en inleven in wat er mogelijk komen gaat. Welke behandeling past er bij mij? En wat wil ik echt niet? De Keuzehulp is op dit moment alleen te gebruiken als je daarvoor een inlogcode ontvangt van jouw zorgverlener in een van de deelnemende ziekenhuizen.

Is gericht op (tumor)cellen met bepaalde eigenschappen. Het doel is om de groei van kankercellen te remmen.

Doelgerichte therapie werkt alleen bij bepaalde tumor-eigenschappen. Voor alvleesklierkanker is er nu één doelgerichte therapie. Deze behandeling heet Olaparib en werkt alleen als u een erfelijke BRCA 1- of BRCA 2-mutatie heeft. Eerst moet onderzocht worden of je deze erfelijke afwijking hebt.

Activeert het eigen afweersysteem, zodat het de kankercellen herkent en kapot maakt. Er is nog geen immunotherapie die werkt bij alvleesklierkanker. Hier wordt wetenschappelijk onderzoek naar gedaan.

Soms worden mensen met kanker geopereerd of met bestraling behandeld. Dit zijn vormen van lokale behandeling. Als de alvleesklierkanker is uitgezaaid, is een lokale behandeling niet meer mogelijk. Soms kan dit wel in wetenschappelijk onderzoek.

Als de tumor in de kop van de alvleesklier zit, kan de tumor de galtoevoer blokkeren. Je kan dan last krijgen van geelzucht. Verschillende behandelingen kunnen de geelzucht verhelpen:

• Stent of endoprothese: Als de verstopping ter hoogte van de grote galbuis zit, kan de arts een buisje in de vernauwing plaatsen. De tumor wordt zo opzij gedrukt en de galweg opengehouden. De geelzucht en bijbehorende klachten zoals jeuk, verdwijnen hierdoor. Meestal wordt een stent ingebracht via een ERCP-onderzoek.
• Operatie: Soms is een operatie nodig om de geelzucht te verhelpen. De arts maakt dan een verbinding tussen de grote galbuis en de darm, buiten de alvleesklier om.

Als de twaalfvingerige darm wordt dichtgedrukt door de tumor kan het eten niet meer goed passeren. Dit leidt tot een pijnlijk en opgeblazen gevoel in de buik. Meestal ben je ook misselijk, moet je overgeven en kun je niet meer eten of drinken. Verschillende behandelingen kunnen dan de klachten verlichten:

• Medicijnen: Je arts kan medicijnen voorschrijven die het legen van de maag versnellen en de maag-darmbewegingen verbeteren.
• Stent of endoprothese: Dit is een kunststof of metalen buisje dat in de vernauwing van de darm wordt geplaatst. Het drukt de tumor opzij en heft zo de verstopping op.
• Een operatie: Er kan een verbinding gemaakt worden tussen de maag en het deel van de dunne darm na de blokkade. Hiervoor moet je geopereerd worden. Dit is geen standaardbehandeling.

Bij ascites (‘waterbuik’) hoopt er teveel vloeistof op in de buik. Hierdoor raakt de buik opgezwollen en uitgerekt. Ascites komt voor bij mensen met uitzaaiingen van alvleesklierkanker. Met chemotherapie of een drainage is het mogelijk de ophoping van vloeistof te verminderen. Sommige patiënten krijgen een catheter (een slangetje in de buik met een opvangzak eraan), zodat de vloeistof continu gedraineerd kan worden.

Veel mensen met alvleesklierkanker in een vergevorderd stadium hebben pijn. Deze pijn is vaak ernstig en heeft een grote invloed op de kwaliteit van leven. De pijn kan bestreden worden met pijnstillers, bestraling (radiotherapie) en chemotherapie. Om hevige pijn te bestrijden kan ook gekozen worden voor een plexus coeliacus of sphlanchnicusblokkade. Hierbij wordt het zenuwnetwerk van de bovenbuik geblokkeerd door een kleine operatieve ingreep. Bij de meeste patiënten neemt de pijn daarna flink af.